Cryptocurrency · Ethereum (ETH)
Wat is Ethereum? Uitleg voor beginners
Ethereum is de op één na grootste cryptomunt, maar het is veel meer dan digitaal geld. Het is een netwerk waarop programma’s draaien, van stablecoins tot NFT’s. We leggen uit hoe het werkt, wat smart contracts zijn en wat er veranderde met The Merge.
Ethereum in het kort
- Wat: een blockchain waarop programma’s (smart contracts) draaien
- Munt: ether (ETH)
- Sinds: 30 juli 2015, bedacht door Vitalik Buterin
- Techniek: proof of stake sinds september 2022
- Voorraad: geen vast maximum, zoals bij Bitcoin
Wat is Ethereum?
Ethereum is een wereldwijd netwerk van computers dat, net als Bitcoin, een blockchain bijhoudt. Het grote verschil: op Ethereum kun je niet alleen geld versturen, maar ook programma’s laten draaien. Die programma’s heten smart contracts. Daarom wordt Ethereum ook wel een wereldcomputer genoemd: een computer die niemand bezit en die niet uit kan.
De munt van het netwerk heet ether, afgekort ETH. In de praktijk zeggen veel mensen gewoon “ethereum” als ze de munt bedoelen. Ether gebruik je om transacties en programma’s op het netwerk te betalen, en net als bitcoin kun je het kopen, bewaren en versturen.
Hoe is Ethereum ontstaan?
Ethereum werd eind 2013 bedacht door Vitalik Buterin, een programmeur die toen 19 jaar oud was en over Bitcoin schreef. Hij zag dat een blockchain voor veel meer kon worden gebruikt dan alleen betalingen. Samen met een groep medeoprichters werkte hij het idee uit. In 2014 haalde het project geld op met een verkoop van ether, en op 30 juli 2015 ging het netwerk live.
In 2016 kreeg Ethereum een flinke tegenslag. Een groot project op het netwerk, The DAO, werd door een fout in de code leeggehaald. De gemeenschap besloot de blockchain aan te passen om het geld terug te zetten. Niet iedereen was het daarmee eens: de oude versie bleef bestaan als Ethereum Classic.
Bitcoin is digitaal geld. Ethereum is een digitale computer die niemand bezit en die nooit uit gaat.
Coinspot.nl
Wat zijn smart contracts?
Een smart contract is een stukje code op de blockchain dat automatisch iets doet zodra aan een voorwaarde is voldaan. Vergelijk het met een snoepautomaat: gooi je het juiste bedrag erin, dan krijg je je snoep. Er komt geen verkoper aan te pas. Een smart contract werkt net zo, maar dan met digitale bezittingen.
Omdat de code openbaar op de blockchain staat, kan iedereen zien wat een contract doet. En omdat het netwerk het uitvoert, kan niemand het halverwege tegenhouden. Dat maakt smart contracts krachtig, maar ook gevoelig: zit er een fout in de code, dan kan die worden misbruikt. Daarom laten serieuze projecten hun code controleren door onafhankelijke specialisten.
Ether en gas: wat kost een transactie?
Alles wat je op Ethereum doet, kost rekenkracht van het netwerk. Daarvoor betaal je een vergoeding, die gas heet. Gas reken je af in ether, meestal in kleine eenheden die gwei heten. De prijs van gas hangt af van hoe druk het is: op drukke momenten is een transactie duurder dan ’s nachts.
Sinds de London-upgrade van augustus 2021 wordt een deel van elke transactievergoeding, de zogenoemde base fee, verbrand. Die ether verdwijnt dus uit omloop. Is het druk op het netwerk, dan kan er meer ether worden verbrand dan er nieuw bijkomt.
The Merge: van mining naar staking
Tot september 2022 werkte Ethereum net als Bitcoin met proof of work: miners met krachtige computers maakten nieuwe blokken. Op 15 september 2022 stapte Ethereum over op proof of stake. Die overstap heet The Merge.
Bij proof of stake zetten validators hun ether vast als onderpand. In ruil daarvoor mogen ze blokken controleren en voorstellen, en krijgen ze een beloning. Wie vals speelt, kan een deel van zijn onderpand kwijtraken. Voor een eigen validator heb je 32 ETH nodig; met minder kun je meedoen via een beurs of een staking-dienst. Volgens de Ethereum Foundation verbruikt het netwerk sinds The Merge ongeveer 99,95 procent minder energie.
Wat kun je met Ethereum?
- Stablecoins: munten die de waarde van de dollar of euro volgen, zoals USDC en USDT, draaien voor een groot deel op Ethereum. Lees meer over wat een stablecoin is.
- DeFi: decentrale financiële diensten waarmee je zonder bank kunt lenen, uitlenen of munten wisselen.
- NFT’s: unieke digitale bewijzen van eigendom, bijvoorbeeld van kunst, tickets of items in games.
- DAO’s: online organisaties waarin leden via de blockchain samen beslissingen nemen.
- Layer 2: netwerken zoals Arbitrum, Optimism en Base die transacties bundelen en op Ethereum vastleggen. Daardoor zijn ze sneller en goedkoper.
Ethereum en Bitcoin: de verschillen
| Bitcoin | Ethereum | |
|---|---|---|
| Doel | Digitaal geld en waardeopslag | Platform voor programma’s en digitaal geld |
| Munt | bitcoin (BTC) | ether (ETH) |
| Gelanceerd | Januari 2009 | Juli 2015 |
| Bedenker | Satoshi Nakamoto (schuilnaam) | Vitalik Buterin en medeoprichters |
| Techniek | Proof of work (mining) | Proof of stake (sinds 2022) |
| Tijd per blok | Gemiddeld ongeveer 10 minuten | 12 seconden |
| Maximale voorraad | 21 miljoen | Geen vast maximum |
| Smart contracts | Beperkt | Ja, de kern van het netwerk |
Ethereum kopen en bewaren
Ether koop je, net als bitcoin, meestal bij een cryptobeurs. Je betaalt met euro’s en de ether staat daarna op je account bij de beurs. In de EU hebben aanbieders van cryptodiensten sinds de MiCA-regels een vergunning nodig; in Nederland houdt de AFM toezicht. Controleer dat altijd voordat je een account opent. In onze gids Beginnen met crypto lees je stap voor stap hoe je dat aanpakt.
Wil je zelf apps op Ethereum gebruiken, zoals DeFi of NFT’s, dan heb je een eigen wallet nodig, bijvoorbeeld MetaMask of een hardware wallet. Daarmee beheer je je eigen sleutels. Ook hier geldt: bewaar je herstelzin offline en deel hem met niemand. Let bij het versturen goed op het netwerk dat je kiest. Stuur je ether via een layer 2 naar een adres dat alleen op het hoofdnetwerk werkt, dan kom je in de problemen.
Net als bitcoin valt ether in Nederland onder box 3 van de inkomstenbelasting. Je geeft de waarde op 1 januari op als bezitting.
Wat zijn de risico’s van Ethereum?
- Koersschommelingen: de prijs van ether beweegt vaak nog sterker dan die van bitcoin.
- Fouten in smart contracts: een fout in de code van een app kan ertoe leiden dat gebruikers geld kwijtraken.
- Oplichting en nepapps: nepwebsites en valse tokens proberen je wallet te laten koppelen of je herstelzin te ontfutselen.
- Staking-risico’s: bij staking via een dienst vertrouw je die dienst je ether toe, en vastgezette ether kun je niet altijd direct opnemen.
Let op: investeren in crypto brengt je geld in gevaar. Leg alleen geld in dat je kunt missen en spreid je risico. Deze uitleg is algemene informatie en geen financieel advies.
Veelgestelde vragen over Ethereum
Wat is het verschil tussen Ethereum en ether?
Ethereum is het netwerk, ether (ETH) is de munt die op dat netwerk wordt gebruikt. Met ether betaal je bijvoorbeeld de kosten van transacties.
Wie heeft Ethereum bedacht?
Ethereum werd in 2013 beschreven door Vitalik Buterin. Hij ontwikkelde het netwerk samen met een groep medeoprichters. Het ging op 30 juli 2015 live.
Hoeveel ether bestaat er?
Ether heeft geen vast maximum zoals bitcoin. Er komt nieuwe ether bij als beloning voor validators, maar sinds 2021 wordt een deel van de transactiekosten ook verbrand. Hoeveel ether er netto bijkomt of verdwijnt, hangt af van hoe druk het netwerk is.
Wat is staking?
Bij staking zet je ether vast om het netwerk te helpen beveiligen. Daarvoor krijg je een beloning in ether. Een eigen validator vraagt 32 ETH; met minder kun je via een beurs of staking-dienst meedoen. Let daarbij op de voorwaarden en de risico’s.
Waarom zijn transacties op Ethereum soms duur?
De kosten (gas) stijgen als veel mensen tegelijk het netwerk gebruiken. Wil je goedkoper en sneller betalen, dan kun je een layer 2-netwerk gebruiken, waar transacties vaak maar een fractie kosten.
Wat is een layer 2?
Een layer 2 is een netwerk bovenop Ethereum dat veel transacties bundelt en daarna samen vastlegt op Ethereum. Bekende voorbeelden zijn Arbitrum, Optimism en Base. Je profiteert van de veiligheid van Ethereum, maar betaalt minder.
Bronnen: ethereum.org (Ethereum Foundation), Ethereum-whitepaper (Vitalik Buterin, 2013), AFM (toezicht op cryptodienstverleners onder MiCA) en de Belastingdienst (crypto in box 3).